Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
ABDÜRRAHİM EFENDİ (Kayserili Sarıbabazade, Abaza Şeyhi)
Bayramî tarikatından idi, On yedinci asır ortalarında, Genç Osmanın kan dâvası bahanesiyle isyan ederek pek kanlı vak’aların kahramanı olan, affedilip İstanbula gledikten sonra Dördüncü Muradın en mahrem dostlarından biri sıfatiyle büyük şehir halkını zarif giyim ve kuşamına hayran bırakan, bu hükümdarla olan münasebetleri de türlü dedikodulara yol açan meşhur Abaza Mehmed Paşa üzerindeki büyük nüfuzu, adını bu namlı vezirin ismine bağlamış, Abazanın ikbal devrinde İstanbulun büyük şöhretlerinden biri olmuştur. “Sen müeyyedi min indallahsın, Allahü taalâ seni bu kavmi zalimin üzerine musallat etmiştir, korkma fırsat senindir” diye Abaza Paşayı tuğyana teşvik eden bu Abdürrahim Efendi olmuştu. Abaza Paşa aman dileyüp Erzurum önünde sadırâzam Hüsrev Paşaya teslim olduğunda, Abaza şeyhi de hatırı hoş tutularak Paşasile beraber İstanbula getirildi. Abaza, padişahın gözde bir musahibi olunca şeyhi de kibar ve rical saraylarında sık sık görülen ve herkesten hürmet gören bir sima oldu; Üsküdarda mükellef bir konak yaptırıp yerleşti. Fakat Paşası hünkâr gazabına uğrayıp idam edilince, o da memleketine sürüldü. Lâkin bir müddet sonra, vak’anüvisin tarifine göre, “erbabı devlete mukarenet ile vasıl olduğu nimet ve devletin lezzeti damağından gitmeyip arzuyu zuhur ve iştihar ile” tekrar İst...
⇓ Devamını okuyunuz...
Bayramî tarikatından idi, On yedinci asır ortalarında, Genç Osmanın kan dâvası bahanesiyle isyan ederek pek kanlı vak’aların kahramanı olan, affedilip İstanbula gledikten sonra Dördüncü Muradın en mahrem dostlarından biri sıfatiyle büyük şehir halkını zarif giyim ve kuşamına hayran bırakan, bu hükümdarla olan münasebetleri de türlü dedikodulara yol açan meşhur Abaza Mehmed Paşa üzerindeki büyük nüfuzu, adını bu namlı vezirin ismine bağlamış, Abazanın ikbal devrinde İstanbulun büyük şöhretlerinden biri olmuştur. “Sen müeyyedi min indallahsın, Allahü taalâ seni bu kavmi zalimin üzerine musallat etmiştir, korkma fırsat senindir” diye Abaza Paşayı tuğyana teşvik eden bu Abdürrahim Efendi olmuştu. Abaza Paşa aman dileyüp Erzurum önünde sadırâzam Hüsrev Paşaya teslim olduğunda, Abaza şeyhi de hatırı hoş tutularak Paşasile beraber İstanbula getirildi. Abaza, padişahın gözde bir musahibi olunca şeyhi de kibar ve rical saraylarında sık sık görülen ve herkesten hürmet gören bir sima oldu; Üsküdarda mükellef bir konak yaptırıp yerleşti. Fakat Paşası hünkâr gazabına uğrayıp idam edilince, o da memleketine sürüldü. Lâkin bir müddet sonra, vak’anüvisin tarifine göre, “erbabı devlete mukarenet ile vasıl olduğu nimet ve devletin lezzeti damağından gitmeyip arzuyu zuhur ve iştihar ile” tekrar İstanbula geldi. Saraya mensup müridlerinin sayesinde Dördüncü Muradın yakınları arasına girdi. Sık sık huzura çıkmağa ve padişaha gördüğü rüyaları nakletmeğe başladı, bu vesile ile de hükümdara Yeniçeri düşmanlığı aşılamağa çalıştı, “Yeniçeri taifesinden sizin vücunuza zarar görünür, katliam mümkün olmadığı surette bari bunların kisvelerini değiştirip keçe ve üsküf namını sahifei ruzigârdan kaldırmanız mühim olmuştur. Âlemi gayibden bu husus için tenbih ve işaret vardır” yollu şeyler söyledi. Bunlar da, şeyhin nüfuzunu çekemiyenlerin elinde bir silâh oldu; hükümdarı “dimağı fesatta ve kelâmı fitneengiz” olduğuna ikna ettiler. (1047) de Üsküdardaki konağından alınarak idam olundu. Kabri Üsküdarda, Mihrimah camii mezarlığındadır.
Abaza şeyhi Abdürrahim Efendi, Yeniçeri ocağının kaldırılması lüzumunu, Vak’ai Hayriyeden iki asır kadar evvel gören ilk adamdır.
On yedinci asrın büyük hânendesi Nefesanbarı lâkabı ile meşhur Kayserili Osman Efendi, bu Abaza şeyhinin zâkirbaşısı idi; şeyhinin felâketinden sonra şeyh Abdülahad Nuri Efendiye intisap etti (B. : Abaza Paşa ve Osman Efendi Nefesanbarı).
Bibl. : Naimâ, II.; Hadikatül Cevâmi, I.
Tema
Kişi
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Kod
IAM010302
Tema
Kişi
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Tanım
Cilt 1, sayfa 153
Bakınız Notu
B. : Abaza Paşa ve Osman Efendi Nefesanbarı
Bibliyografya Notu
Bibl. : Naimâ, II.; Hadikatül Cevâmi, I.
Tema
Kişi
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.