Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ABDÜLVEDUD (Şeyh)
Halk ağzında “Yavedud Sultan” diye meşhurdur; Aslen Buharalı olduğu, oradan müridleriyle beraber gelerek İstanbul fethinde bulunduğu söylenir; fetihten sonra Ayasofya civarında yerleşmiş, Ayvansaray kapısı dışında bir mescid ve zaviye yaptırmış, 1455 (H. 860) de ölmüş ve zaviyesi karşısında müstakil bir türbeye defnedilmiştir. Halifelerinin arasında en meşhuru Tokmak Dededir.
Çok harab olan bu türbe, Abdülazizin ölümünün tezine, bu hükümdarın anası Pertevniyal Kadın tarafından bugünkü şeklinde yaptırılmıştır.
Şeyh Abdülvedud hakkında Evliya Çelebinin naklettiği on yedinci asır halk rivayetleri ise çok gariptir: İstanbul muhasarasında Yavedud Sultan şehir içinde imiş, muhasaranın elli üç gün uzamasına o sebep olmuş ve Türk ordusu onun ölümünden sonra şehri zabtetmiş. Bu rivayet Bizans mukavemetini de meczup bir müslüman dervişe maletmek istiyen mutaassıp bir heyecanın mahsulü olsa gerektir:
“Menakibi Yavedud Sultan — Sultan Mehmed Ayasofyayı seyrü temaşa idüp devran ederken Terlerdirek nam bir mahalde bir Nuri İlâhî berk urur görüb üzerine vardılar. Gördüler ki pür nuri ilâhî beyaz bir vücudu şerif kıbleye müteveccih olub yatar. Gördüler ki sadrı münevverinde kırmızı âb ile Yavedud ismi yazılmış. Hemen Akşemseddin ve Sivasi Karaşemseddin ve yetmiş adet kibari evliyaullah buyurdula...
⇓ Read more...
Halk ağzında “Yavedud Sultan” diye meşhurdur; Aslen Buharalı olduğu, oradan müridleriyle beraber gelerek İstanbul fethinde bulunduğu söylenir; fetihten sonra Ayasofya civarında yerleşmiş, Ayvansaray kapısı dışında bir mescid ve zaviye yaptırmış, 1455 (H. 860) de ölmüş ve zaviyesi karşısında müstakil bir türbeye defnedilmiştir. Halifelerinin arasında en meşhuru Tokmak Dededir.
Çok harab olan bu türbe, Abdülazizin ölümünün tezine, bu hükümdarın anası Pertevniyal Kadın tarafından bugünkü şeklinde yaptırılmıştır.
Şeyh Abdülvedud hakkında Evliya Çelebinin naklettiği on yedinci asır halk rivayetleri ise çok gariptir: İstanbul muhasarasında Yavedud Sultan şehir içinde imiş, muhasaranın elli üç gün uzamasına o sebep olmuş ve Türk ordusu onun ölümünden sonra şehri zabtetmiş. Bu rivayet Bizans mukavemetini de meczup bir müslüman dervişe maletmek istiyen mutaassıp bir heyecanın mahsulü olsa gerektir:
“Menakibi Yavedud Sultan — Sultan Mehmed Ayasofyayı seyrü temaşa idüp devran ederken Terlerdirek nam bir mahalde bir Nuri İlâhî berk urur görüb üzerine vardılar. Gördüler ki pür nuri ilâhî beyaz bir vücudu şerif kıbleye müteveccih olub yatar. Gördüler ki sadrı münevverinde kırmızı âb ile Yavedud ismi yazılmış. Hemen Akşemseddin ve Sivasi Karaşemseddin ve yetmiş adet kibari evliyaullah buyurdular ki: İşte padişahım İstanbulun elli günde fetholunmasına bâis bunlar idi ki hikmetullah ile İslâmbolun fethini ellinci günde rica edüb ol gün ruh teslim eden bu meczubdur ki mukaddema padişahımı agâh etmiştik dediler. Hemen cemii ulema ve süleha ve füzelâ cesedi şerifi gasletmek murad edindikleri mahalde Ayasofyanın Terlerdirek köşesinden bir sada zâhir olup Merhum magsuldür hemen defnedin diye nida gelince cümle hazirun dembeste ve hayran oldular. Andan cümle meşayih Yavedud Sultanın na’şı şerifini tabuta koyup şehid kapısına defnetmek murad edinüp bizzarur tabutunu götürenler kendilerini Eminönü iskelesinde bulup andan bir kayığa süvar olup berki hâtıf gibi kayık kürek çekmeden ve yelken açmadan Eba Eyyubül Ensâri Hazretleri kurbinde karar edüp hemen tabut kayıktan biemrillah çıkıp ol mahalde kazılmış bir mezara tabut durup ardı sıra cümle guzat ve ulema varup istima ettiler ki mezkûr kabirde Yavedud ismi işidilir. Cümle ulema ve suleha na’şı şerifi ol kabir içre defnedüp gittiler. Anınçün ol kabri şerife hâlen türbei Yavedud iskelesi derler vesselâm. Ve aleyhi rahmetullah.”
Bibl. : Hadikatül Cevmâmi, I; Evliya Çelebi, I.
Ayvansaray kapısı dışında Şeyh Abdulvedud türbesi
(Resim : Nezih)
Theme
Person
Contributor
Nezih
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM010288
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Contributor
Nezih
Description
Volume 1, pages 143-144
Note
Image: volume 1, page 143
Bibliography Note
Bibl. : Hadikatül Cevmâmi, I; Evliya Çelebi, I.
Theme
Person
Contributor
Nezih
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.