Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
DESTAN (Tırnavalı)
1895 ile 1900 arasında Tophânede Kapuiçi Hamamında natır aslı Tırnavalı gaayetle dilber bir çingene genci olup devrinin kalenderleri arasında hizmetindeki nezâketi ve muhabbetli zarâfeti ile ayrıca şöhret bulmuşdu; bir akşam yine o civarda Kömürcü Sokağında Kömürcü diye meşhur koltuk meyhânede Tophânenin yağlı kara kaldırım itlerinden Çopur lakabı ile meşhur bir yük arabacısı tarafından bıçaklanarak öldürülmüş, cinâyettin hemen işlendiği anda hırvat asıllı meyhâneci Barba İstelyo da bir balta ile kaatil Çopuru katlederek kaçmışdır. Tophâne ketebesinden Üsküdarlı Âşık Râzi o çifte cinâyet gecesi Berber Hakkı adında genc bir arkadaşı ile beraber orada bulunup müdhiş vak’anın şâhidi olmuşlardır (B.: İstelyo, Barba) Âşık Râzi bu ucinâyet üzerine şu tarihi yazmışdır :
“Natur Kıbti Destanım şehid oldu âh..”
1318 = (M. 1900 - 1901)
Cinayet ayrıca 9 bab üzerine 27 kıt’alık bir destan ile kalem diline vermişdir; destan şudur :
I
1. Dokuz bab üzre destan
Neden vuruldu Destan
Tırnavalı civelek
Kıbti güzeli fettan
2. Kapuiçinde natır
Pek sayardı hal hatır
Gaayet ile şen şatır
Semtinde şâhi bütan
3. Eğri durur dalfesi
Esmerlerin enfesi
Ruhleri Hind canfesi
Sırtında gülle mintan
II
4. Çatuk kaşdan bellidir
Bıçkındır celâllidir
Albenisi var ama
Çakırpençe ellidir
5. Üstünde bir don gö...
⇓ Read more...
1895 ile 1900 arasında Tophânede Kapuiçi Hamamında natır aslı Tırnavalı gaayetle dilber bir çingene genci olup devrinin kalenderleri arasında hizmetindeki nezâketi ve muhabbetli zarâfeti ile ayrıca şöhret bulmuşdu; bir akşam yine o civarda Kömürcü Sokağında Kömürcü diye meşhur koltuk meyhânede Tophânenin yağlı kara kaldırım itlerinden Çopur lakabı ile meşhur bir yük arabacısı tarafından bıçaklanarak öldürülmüş, cinâyettin hemen işlendiği anda hırvat asıllı meyhâneci Barba İstelyo da bir balta ile kaatil Çopuru katlederek kaçmışdır. Tophâne ketebesinden Üsküdarlı Âşık Râzi o çifte cinâyet gecesi Berber Hakkı adında genc bir arkadaşı ile beraber orada bulunup müdhiş vak’anın şâhidi olmuşlardır (B.: İstelyo, Barba) Âşık Râzi bu ucinâyet üzerine şu tarihi yazmışdır :
“Natur Kıbti Destanım şehid oldu âh..”
1318 = (M. 1900 - 1901)
Cinayet ayrıca 9 bab üzerine 27 kıt’alık bir destan ile kalem diline vermişdir; destan şudur :
I
1. Dokuz bab üzre destan
Neden vuruldu Destan
Tırnavalı civelek
Kıbti güzeli fettan
2. Kapuiçinde natır
Pek sayardı hal hatır
Gaayet ile şen şatır
Semtinde şâhi bütan
3. Eğri durur dalfesi
Esmerlerin enfesi
Ruhleri Hind canfesi
Sırtında gülle mintan
II
4. Çatuk kaşdan bellidir
Bıçkındır celâllidir
Albenisi var ama
Çakırpençe ellidir
5. Üstünde bir don gömlek
Mercan terlikli melek
Lâübâli civelek
Peştemalı tellidir
6. Nabza göre şerbeti
Ülfeti muhabbeti
Medholunur hizmeti
Aşkbaz kavak yellidir
III
7. Kömürcü meşhur koltuk
Müşterisi it kopuk
Nice mühmel dilberan
Nice hîzan yalturuk
8. Topçuların çarşusu
Sokak hamam karşusu
Destan o bir içim su
Olur tezgâha katuk
9. Kara kâkülü reyhan
Gelür bir akşam Destan
Nalını tıkırdatan
Bıçkın vuruşu topuk
IV
10. Çopur üç beş karafa
Çakmış tütsülü kafa
Çamurlaşır bulaşır
Tezgâhda her tarafa
11. Görüp Destan şehbazı
Saydetmekçün palazı
Sulanıp yavşan ağzı
Başlar imâlı lafa
12. Sarhoşdan korkmuş deli
Sakardır itin eli
Terslenince besbelli
Büsbütün döner kafa
V
13. Ne güler ne sırıtır
Ne hal bilir ne hatır
Herif şekli beşerde
Dolaşır huysuz katır
14. Küllî aybından başka
Mübtelâ derdi aşka
Gördü mü bir mehlikaa
Akılcağzın oynatır
15. Koltuk koltuk dolaşır
Güzellere bulaşır
Avuç yalar sırt kaşır
Bir yandan da parlatır
VI
16. Çopur dirlerdi ana
Eli bulandı kana
Kapuiçinde natır
Kıydı şah balabana
17. Yok dini milliyeti
Ne de meskeni semti
Bir kuduz sokak iti
Ahır külhanda yatır
18. Kâh unutur kâh özler
Köşe başı yol gözler
Yolda kocar öküzler
Tabanları nallatır
VII
19. Her dilberin baltası
Gelmez derdin arkası
Bir şıkırdım gördü mü
Çevirir yol ortası
20. Bir kopuk arabacı
Kuvvet zehirden acı
Gelir esnaf haracı
Tophânenin haytası
21. Yağlı kara çomardır
İşi gücü kumardır
Hak ettiği şamardır
Suratımın ortası
VIII
22. Çopur vurdu Destanı
Kıbti şâhi hûbanı
Kömürcü Meyhânesi
Kıpkızıl civan kanı
23. İtin yok edeb arı
Hak etmişdi şamarı
Atılırken dışarı
Bıçakladı civanı
24. Gel gör Hırvat Barbayı
O koca kıllı ayı
Kapınca bir baltayı
Çıkdı Çopurun canı
IX
25. Şumnulu Hakkı Berber
Râzi ile beraber
Şâhid olup vak’aya
İşte verdiler haber
26. Âferinler Barbaya
Merdlik budur bî riyâ
Firar eyledi gitti
Kim sorup kim araya
27. Âlem yandı Destana
Şehid olup yatana
Lânet olsun Çopura
Cehennemlik şeytana
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM080862
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 8, pages 4524-4526
See Also Note
B.: İstelyo, Barba
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.