Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
DESPİNA KAPTAN (Eğribozlu)
Geçen asrın başlarında namlı bir rum korsan kadın; 1794-1795 arasında doğmuş, 15 yaşında iken müflis bir armatör olan babası tarafından Kefalanyali Pavli kaptan adında bir korsanla evlendirilmiş, ve kendisinden otuz yaş büyük kocasının “Kalyopi” adındaki gemisine duvağı ile girmiş, üç sene korsan Pavli Kaptanla Adalar denizinde (Egede) kanlı mâceralar içinde yaşamış, Pavlinin ölümünde de, 18-19 yaşında bir tâze dul iken kadın esvâbını bir daha giymemek üzere atmış, erkek kılığında onun yerine geçmişdir; korsan tayfaları ile gönül eğlemiş, ayyaş ve kanlı bir fâhişe olmuşdur; Mora ihtilâlcileri ile iş birliği yapmış, 1830 da otuzbeş yaşlarında iken memleketi Eğriboz adasından Angeli Dimitri adında ondokuz yaşında genc ve güzel bir balıkcıyı babasından 500 altına satın alarak yavuklu edinmişdir.
1830-1840 arasında İstanbula sık sık gelen Despina Kaptan, gemisine binmek gafletini gösteren yolcu ve tüccarları geceleri denize attırarak yok etmiş, gasb ettiği eşyâ ve malları da daimâ Galatada satmışdı. 1840 da Galatanın en namlı gedikli selâtin meyhânelerinden biri olan Lavirentos Meyhânesinden de devrin pek meşhur köçeği Sakızlı Panayotu kaçırmışdır. “Kalyopi” Osmanlı bayrağı altında dolaşır iken Köçek Panayotun kaçırılmasından sonra adını değiştirmiş, “Miloris” olmuş ve Yunan bayrağı ...
⇓ Devamını okuyunuz...
Geçen asrın başlarında namlı bir rum korsan kadın; 1794-1795 arasında doğmuş, 15 yaşında iken müflis bir armatör olan babası tarafından Kefalanyali Pavli kaptan adında bir korsanla evlendirilmiş, ve kendisinden otuz yaş büyük kocasının “Kalyopi” adındaki gemisine duvağı ile girmiş, üç sene korsan Pavli Kaptanla Adalar denizinde (Egede) kanlı mâceralar içinde yaşamış, Pavlinin ölümünde de, 18-19 yaşında bir tâze dul iken kadın esvâbını bir daha giymemek üzere atmış, erkek kılığında onun yerine geçmişdir; korsan tayfaları ile gönül eğlemiş, ayyaş ve kanlı bir fâhişe olmuşdur; Mora ihtilâlcileri ile iş birliği yapmış, 1830 da otuzbeş yaşlarında iken memleketi Eğriboz adasından Angeli Dimitri adında ondokuz yaşında genc ve güzel bir balıkcıyı babasından 500 altına satın alarak yavuklu edinmişdir.
1830-1840 arasında İstanbula sık sık gelen Despina Kaptan, gemisine binmek gafletini gösteren yolcu ve tüccarları geceleri denize attırarak yok etmiş, gasb ettiği eşyâ ve malları da daimâ Galatada satmışdı. 1840 da Galatanın en namlı gedikli selâtin meyhânelerinden biri olan Lavirentos Meyhânesinden de devrin pek meşhur köçeği Sakızlı Panayotu kaçırmışdır. “Kalyopi” Osmanlı bayrağı altında dolaşır iken Köçek Panayotun kaçırılmasından sonra adını değiştirmiş, “Miloris” olmuş ve Yunan bayrağı çekmişdir.
Despinanın son cinâyeti 1841 de, gemisine yolcu olarak aldığı Giridli bir zengin müslüman ile oğlunu denize attırmak ve gelinini de üç tayfasına peşkeş çekmek olmuşdur.
Despinanın aynı zamanda oynaşları olan üç korsan tayfasının isimleri Sava Kukuli, Andon ve Apostol idi. Beşyüz altına satın aldığı Balıkcı güzeli Angeliyi Sava Kukuli kıskanclık yüzünden öldürmüş, Sava da Despinanın emri ilı arkadaşları tarafından asılmışdı; onun yerine de Triyandafil adında 15 yaşında güzel bir çocuk alınmışdı; ki bu çocuk da kara da iken adam öldürmüş bir küçük kaatildi; Despina Galatadaki Lavirentos Meyhanesinin köçeği Saçlı Panayotu, yavuklusu Balıkcı Angeli’ye benzediği için kaçırmışdı.
Kadın Korsan son cinâyetinin işlendiği günün gecesi, körkütük sarhoş Panayot ile yatarken gece yarısından sonra müdhiş bir fırtına kopmuş; aynı gece Apostol ile Andon Despinayı da katlederek korsan gemisini tamamen ellerine geçirmek istemişler, fakat Tiryandafil çocuk Despinadan yana çıkmışdır; gemi fırtınanın pençesinde batma tehlikesi geçirirken üzerinde kanlı bir korsan kavgası olmuşdur; ve âsî Apostol ile Andon Despina Kaptan tarafından tabanca ile vurularak öldürülmüşlerdir. Tiryandafilin yardımı ile o gece gemisini de batmaktan kurtaran Despina Kaptan ertesi sabah, yelkenleri paramparça olmuş ve bir direği de kırılmış olan gemisinin Sömbeki Adası kıyısında olduğunu görmüşdür, on mil kadar açıkda da Donanmâyı Hümâyun bulunmaktadır; kendi sonunun da geldiğini anlamış, perişan bir halde bulunan genç müslüman kadını ile Köçek Panayotiyi ve Triyandafili karaya çıkartarak kaderini tek başına beklemek istemişdir, fakat firârî bir kaatil olan Tiryandefil Kadın Korsanın yanında kalmışdır.
Korsan gemisi Miloris (Kalyopi) donanma gemileri tarafından yakalandığı zaman Tiryandafili Despina tarafından bir direğe sım sıkı bağlanmış olarak bulmuşlar; kadın korsan, onun işine engel olmasını bu sûretle önledikden sonra kendisini de aynı direğin iplerinden birine asarak intihar etmiş. Vak’a o gün Sömbeki kadısı tarafından tescil edildikden sonra Despinanın öldürdüğü Apostol ile Andonun cesedleri de harab geminin o sağlam kalmış direğine ayaklarından asılarak İstanbula ananevî merâsim ile (B.: Korsan) götürülmüşdür. Sömbekide îfâdesi alınan genc müslüman kadının: “Öbür korsanlar tarafından peşkeş çekildiğim halde bu çocuk bana dokunmadı” diye şefaati üzerine Tiryandafil idâmdan kurtulmuş, fakat eski cinâyetinden ötürü Tersâne Zındanına atılmışdır.
Korsan Despina Kaptanın macerâları Galatanın gemici meyhânelerinde yıllarca anlatılmışdır.
Bibl.: Giridli Ömer Efendi. (Ömerâki), Despina Kaptan.
Despina Kaptan ile Tiryandafil
(Ressam Sabiha Bozcalının Kompozisyonu)
Tema
Kişi
Emeği Geçen
Sabiha Bozcalı
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Kod
IAM080859
Tema
Kişi
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Emeği Geçen
Sabiha Bozcalı
Tanım
Cilt 8, sayfalar 4519-4520
Not
Görsel: cilt 8, sayfa 4519
Bakınız Notu
B.: Korsan
Bibliyografya Notu
Bibl.: Giridli Ömer Efendi. (Ömerâki), Despina Kaptan
Tema
Kişi
Emeği Geçen
Sabiha Bozcalı
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.