Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
DESPİNA (Kara)
Nâmı diğerle Çıplak Eleni; 1890 ile 1900 arasınd Galatanın bir fâhişei fâciresidir; “Eleni”, serâpâ uryan olarak çıkarttığı resimlerinde kendisinden önce çıplak resimlerini çekdirmiş ve Çıplak Despina diye şöhret bulmu şdiğer bir fâhişe ile karıştırılmaması için kullanılmış takma adıdır. (B.: Despina; Çıplak)
Asıl Çatalcanın Çanta Köyünden çinğene, kıbtii nasrânî idi, fakat rum geçinir idi. İri kıyım elli ayaklı, oğlan yapısı vücudlu ve emsalsiz yüz güzelliğine sâhibdi. Namlı mamalardan Burunsuz Eleninin umumhânesinin sermâyelerindendi. Üç delikanlı başı yemiş ve delikanlı bıçağı altında can vermişdir.
Henüz 13 yaşında iken yine Çanta Köyünün Hıristiyan çingenelerinden Lambo adında bir oğlan tarafından iğfâl edilip İstanbula kaçırılmış ve oğlanın, Galatada Kemaraltında “koltuk” (buluşma yeri, rendevu evi) işletir amıcası Çingene Andonun evine kapatılmışdı (1881 - 1882). Lambo da o sırada 15-16 yaşlarında esmerin dilberi bir delikanlı idi. Oğlan da Galatanın fuhuş batağı ara sokaklarının vurucu kırıcı hayta ve hezele kürûhunun pençelerine düşmüş, o şehir eşkiyâsının bâziçesi uygunsuz gençlerden biri olmuşdu; “Kara Putâna” lakabı ile şöhret bularak azılı serserilerden Kanlı Kostinin mutlak tasarrufu altına geçmiş, ayda bir kere dahi Despinasını arayıp görmek imkânını bulamamışdı. A...
⇓ Read more...
Nâmı diğerle Çıplak Eleni; 1890 ile 1900 arasınd Galatanın bir fâhişei fâciresidir; “Eleni”, serâpâ uryan olarak çıkarttığı resimlerinde kendisinden önce çıplak resimlerini çekdirmiş ve Çıplak Despina diye şöhret bulmu şdiğer bir fâhişe ile karıştırılmaması için kullanılmış takma adıdır. (B.: Despina; Çıplak)
Asıl Çatalcanın Çanta Köyünden çinğene, kıbtii nasrânî idi, fakat rum geçinir idi. İri kıyım elli ayaklı, oğlan yapısı vücudlu ve emsalsiz yüz güzelliğine sâhibdi. Namlı mamalardan Burunsuz Eleninin umumhânesinin sermâyelerindendi. Üç delikanlı başı yemiş ve delikanlı bıçağı altında can vermişdir.
Henüz 13 yaşında iken yine Çanta Köyünün Hıristiyan çingenelerinden Lambo adında bir oğlan tarafından iğfâl edilip İstanbula kaçırılmış ve oğlanın, Galatada Kemaraltında “koltuk” (buluşma yeri, rendevu evi) işletir amıcası Çingene Andonun evine kapatılmışdı (1881 - 1882). Lambo da o sırada 15-16 yaşlarında esmerin dilberi bir delikanlı idi. Oğlan da Galatanın fuhuş batağı ara sokaklarının vurucu kırıcı hayta ve hezele kürûhunun pençelerine düşmüş, o şehir eşkiyâsının bâziçesi uygunsuz gençlerden biri olmuşdu; “Kara Putâna” lakabı ile şöhret bularak azılı serserilerden Kanlı Kostinin mutlak tasarrufu altına geçmiş, ayda bir kere dahi Despinasını arayıp görmek imkânını bulamamışdı. Ancak üç ay sonra müdhiş serserinin bir gece bir balozda arkadaşlarından biri ile kavga ederek o adamı vurması ve zâbıtaca tevkifi üzerine Kara Putâna Lambo mahbûbesi Despinaya koşmuş, fakat köyden kaçırıp getirdiği güzel kızı Andonun evinde bulamamışdı. Despinanın birkaç hafta evvel umumhâneci Burunsuz Eleniye satıldığını öğrenmişdi. Kuledibinde Eleninin evine gitmiş oradan da Despina tarafından ağır hakaretle kovulmuşdu. Önce bir bıçak tedârik eden, sonra bir meyhâneye giderek kör kütük sarhoş olan ve Despinayı vurmak niyetiyle gece yarısından sonra tekrar Kuledibinin yolunu tutan Lambo Oğlan Eleninin evinde Despinanın yeni dostu Zehir Mehmed adında âdem ejderhâsı bir laz kayıkcı ile karşılaşmış ve kayıkcı tarafından bıçakla delik deşik edilerek öldürülmüşdür. (1882).
Kara Despinanın ikinci kurbanı, 1885 de, Rumeli muhâcirlerinden Şumnulu Mustafa adında yük arabası sürücüsü tüysüz bir delikanlı olmuşdur. Çingene kızına bir kaç gece misâfir olan ve ona çılgınca âşık olan Mustafa, fâhişeler için gençliğin ve güzelliğin kâfi gelmediğini, bir sabah ona artık parası kalmadığını söylediğinde öğrenmişdir, önce mâşukası Despinadan, sonra da Burunsuz Eleni ile umumhânenin haydud kılıklı rum uşağından dayak yiyerek kapu dışarı atılmışdır ve artık o eve alınmamışdır. Şumnulu Mustafa divâneye dönmüş ve bir gece umumhânenin kapusu önünde kasırğına sapladığı bıçakla intihar etmişdir.
Vücudu oğlan yapılı Kıbtı fâhişenin üçüncü kurbanı. İdârei Mahsûsanın (Devlet Deniz Yolları İdaresinin) uzak sefer vapurlarından Bingazi Vapurunun ateşcisi Abanalı Osman adında bir gemici oldu ve genc kadın ilk defa âşık oldu. Osman uzun boylu, pençeli, 22 yaşında, güneşe “Ya doğ, ya doğayım” diyen erkek güzeliydi. Despina ateşçisinin uzun seferlerden dönüşünü heyecanlarla bekler oldu. Yine o sıralarda Demirci Kosti adında palikarya bir vurgunu vardı. Despinadan yüz bulamayan Kostinin Piç Yani ismindeki şıkırdım genç ayakdaşı, itlik yolunda kan dökerek zelil sıfatını kaatillik şöhretiyle unutturmak istedi ve bir akşam Gemici Osmanı Burunsuz Eleninin evine girerken, şevheri yerinde Kostinin temin ettiği tabanca ile arkasından vurarak öldürdü, ve kendisinin ömründe bir kere yüzünü bile görmemiş olan Abanalıyı “Beni vaktiyle kötü yola sürüklediği için intikam almak hıncı ile vurdum” iddiasında bulundu. Fakat mahkemede Despinanın ve Burunsuz Eleninin şahâdetleri karşısında hakikati itirafa mecbur oldu. Demirci Kosti mûşevvik sıfatı ile onbeş yıl Piç Yani de taammüden katilden ve onyedi yaşında olduğu için onbeş sene prangabendliğe mahkûm oldular.
1900 de Kara Despina 31 yaşında bulunuyordu. İstanbulda Çukurbostanda oturan İsmail Efendi adında birinin çıkırıkcı esnafından olan oğlu 19 yaşındaki Mehmed bu çingene karısına âşık oldu, fakat fâhişeden yüz bulamadı, üstelik ağır hakaretine mâruz kaldı ve Despinayı öldürmeye karar verdi. Kendisini eve almadıkları için yol ve fırsat gözledi. Bir gün Kara Despinayı aynı evin sermâyelerinden üç kadın ile birlikde Arab Camii Hamamına yıkanmaya giderken (o zamanlar bu hamam zâbıtaca göndüzleri fâhişelere tahsis edilmişdi) Fikir Sokağında (zamanımızda bu sokağın adı Galata Kulesi sokağıdır) yakaladı ve Despinayı üç yerinden bıçakladı. Yaraları ağır ve çok kan kaybeden kadın hastahaneye kaldırılır iken yolda öldü.
Kara Despina çok gözel bir sese sâhibdi, musikiye âşinâ, usul bilirdi; çocuk sayılacak yaşda Burunsuz Eleniye satılmasaydı devrinin meşhur bir hânendesi olabilirdi.
Çatalcanın Çanta Köyü değerli musikişinasları çıkarmışdır, Lavtacı Lambo, onun oğulları Aleko ve Yorgo Bacanos efendiler kuvvetle tahmin ediyoruz ki Çanta köylüdürler.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM080858
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 8, pages 4518-4519
See Also Note
B.: Despina; Çıplak
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.