Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
DESPİNA (Deli)
1885 ile 1890 arasında Beyoğlunun en dilber ve en şık kaldırım yosması idi; henüz onbeş yaşında ve rum zenginlerinden birinin kapusunda hizmetçi iken çorbasının arkadaşlarından biri tarafından izdivaç vâdi ile kaçırılarak iğfâl edilmiş, bir müddet çöpçatan bir rum karısının evinde sözde düğün hazırlığı bahânesi ile oyalandıkdan ve kendisini iğfâl eden adama mestreslik yapdıkdan sonra, o adamın hîleli iflâs ile Avrupapa kaçması üzerine hâmisiz kalmış, evinde oturduğu kadının kılavuzluğu ile fuhuş yoluna girmiş, kısa zaman içinde Beyoğlunun içkili, çalgılı, danslı eğlence yerlerinin büyük şöhretlerinden biri olmuşdu. Deli Despinanın şânında bir de destan çıkmış idi ki ancak dört kıt’ası mâlumumuzdur:
Kafeşantan gazinolar balolar
Despinamı eğlendirir oyalar
Çapkınların derhal çeler aklını
Süslü fistan asım takım boyalar
Konkordiya salonunda muzika
Kadril kankan bela vals ile polka
Çalar çalmaz heman dansa kalkıyor
Türlü işve cilve ile mehlikaa
Despinada fettan gözler menekşe
Şampanyası azdan azı üç şişe
Mezesi de âlâ Moskof havyarı
Kebab olup beyler geçiyor şişe
Despinadır yosmaların goncesi
Beş Napolyon narhı olmuş gecesi
Kapıldın mı işmarına gamzenin
Ciğerini söker çakır pençesi
Sermed Muhtar Alus “Onikiler” isimli romanında Deli Despinadan şöyle bahsediyor : “Mermerde leke v...
⇓ Read more...
1885 ile 1890 arasında Beyoğlunun en dilber ve en şık kaldırım yosması idi; henüz onbeş yaşında ve rum zenginlerinden birinin kapusunda hizmetçi iken çorbasının arkadaşlarından biri tarafından izdivaç vâdi ile kaçırılarak iğfâl edilmiş, bir müddet çöpçatan bir rum karısının evinde sözde düğün hazırlığı bahânesi ile oyalandıkdan ve kendisini iğfâl eden adama mestreslik yapdıkdan sonra, o adamın hîleli iflâs ile Avrupapa kaçması üzerine hâmisiz kalmış, evinde oturduğu kadının kılavuzluğu ile fuhuş yoluna girmiş, kısa zaman içinde Beyoğlunun içkili, çalgılı, danslı eğlence yerlerinin büyük şöhretlerinden biri olmuşdu. Deli Despinanın şânında bir de destan çıkmış idi ki ancak dört kıt’ası mâlumumuzdur:
Kafeşantan gazinolar balolar
Despinamı eğlendirir oyalar
Çapkınların derhal çeler aklını
Süslü fistan asım takım boyalar
Konkordiya salonunda muzika
Kadril kankan bela vals ile polka
Çalar çalmaz heman dansa kalkıyor
Türlü işve cilve ile mehlikaa
Despinada fettan gözler menekşe
Şampanyası azdan azı üç şişe
Mezesi de âlâ Moskof havyarı
Kebab olup beyler geçiyor şişe
Despinadır yosmaların goncesi
Beş Napolyon narhı olmuş gecesi
Kapıldın mı işmarına gamzenin
Ciğerini söker çakır pençesi
Sermed Muhtar Alus “Onikiler” isimli romanında Deli Despinadan şöyle bahsediyor : “Mermerde leke var, onda arama; bıllık bıllık, sonra körpe de, şen ve oynak da. Çağını geçirdikden sonra Çiçekcide ummuhâne işletmiş emekdarlardandır” (B.: Çiçekçi Sokağı, cild 7, sayfa 3963).
Umumhânesi de Çiçekci Sokağının en lük evlerindendi. Adı deliye çıkmış, fakat çok tutumlu, hesâbî, dolayısı ile paralı kadındı; Kosti adında bir genc kalaycıya âşık olmuş, daltaban oğlanı giydirip kuşatarak başı şapkalı, eli bastonlu, altın saat köstekli jigolo yapmış, sonra da kalaycısını alarak evlenmek üzere kirli mâzisinin bilinmediği Yunanistana gitmişdi; Üsküdarlı halk şâiri Âşık Râzi de yosmanın jigolosu oğlan için şu manzûmeyi yazmışdır:
Despinanın kalaycısı pek parlak
Güzel ama kara câhil dangalak
Yalın kopuk laz uşağı daltaban
Çakal yiğit çakırpençe balaban
Pek de hoşdur caka çalım kurumu
Parlak Kosti Sürmeninin urumu
Bilir Çapkın aşkbazlığın fendini
Dirhem dirhem satar oğlan kendini
Varsın olsun el ayak yüz kap kara
Hamam mı yok dellâk yıkar paklar
Soyunorken vahşet ile naz ile
Cilâ verir gönüldeki kandile
Çakıl meme gülle topuk perçemi
Deli kızın aşk yâresi merhemi
Bibl.: Polis Servet Bey, Not: S. M. Alus, Onikiler; Â. Râzi evrâkı metrûke.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM080857
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 8, pages 4517-4518
See Also Note
B.: Çiçekçi Sokağı, cild 7, sayfa 3963
Bibliography Note
Bibl.: Polis Servet Bey, Not: S. M. Alus, Onikiler; Â. Râzi evrâkı metrûke.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.