Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
DARÜT TIBAATÜL ÂMİRE
Üçüncü Sultan Selim tarafından Üsküdarda Selimiyede kurulmuş ilk devlet matbaasıın adı (Bakınız: Matbaai Âmire; Devlet Matbaası; Millî Eğitim Basımevi).
Aşağıdaki satırlar, Lütfi Tarihinin hicrî 1280 (M. 1863-1864) vak’aları arasından alıyoruz: “...İstanbulda matbuatı osmaniye için iki dâire vardı, birine Dârüt Tıbaatül Âmire, diğerine Takvimhâne denilirdi; mevkileri Serasker Kapısının (Bayazıddaki Üniversite binâsının) arka cihetinde Kapdan İbrahim Paşa Camiişerifinin iki yanında idiler.
“Matbaai Âmire Sultan Selimi Sâlis zamanında Üsküdarda tesis edilmiş idi. O vakit meşhur hattat Hâfız Osmanın yazısı ve ermeni Araboğlunun işçiliği ile çelikden yapılan ana kalıplardan alınan bakır harflerle Üsküdarda bir çok eser basılmışdı. Sonra İkinci Sultan Mahmud zamanında, Vak’ai Hayriyeden (1826 dan) önce, Bayazıdda Kapdan İbrahim Paşa Camiine bitişik Kapdanpaşa Hamamı adlı ile meşhur kapalı hamam matbaa olacak şekle konuldu, Üsküdar Matbaasının bütün aletleri ve edevâtı oraya nakledilerek o hamam Dârüt Tıbaatül Âmire oldu; Takvimi Vekaayi Gazetesi vak’anüvis Es’ad Efendinin nezâretinde hicrî 1248 (M. 1832) de neşredilmeye başlandığında, bu resmî gazete için de yine o camiin yanında köşe başında kapucubaşılardan Musa Ağanın Konağı 500 keseye satın alınarak Yakvimhâne ittihaz edildi.
“İşt...
⇓ Read more...
Üçüncü Sultan Selim tarafından Üsküdarda Selimiyede kurulmuş ilk devlet matbaasıın adı (Bakınız: Matbaai Âmire; Devlet Matbaası; Millî Eğitim Basımevi).
Aşağıdaki satırlar, Lütfi Tarihinin hicrî 1280 (M. 1863-1864) vak’aları arasından alıyoruz: “...İstanbulda matbuatı osmaniye için iki dâire vardı, birine Dârüt Tıbaatül Âmire, diğerine Takvimhâne denilirdi; mevkileri Serasker Kapısının (Bayazıddaki Üniversite binâsının) arka cihetinde Kapdan İbrahim Paşa Camiişerifinin iki yanında idiler.
“Matbaai Âmire Sultan Selimi Sâlis zamanında Üsküdarda tesis edilmiş idi. O vakit meşhur hattat Hâfız Osmanın yazısı ve ermeni Araboğlunun işçiliği ile çelikden yapılan ana kalıplardan alınan bakır harflerle Üsküdarda bir çok eser basılmışdı. Sonra İkinci Sultan Mahmud zamanında, Vak’ai Hayriyeden (1826 dan) önce, Bayazıdda Kapdan İbrahim Paşa Camiine bitişik Kapdanpaşa Hamamı adlı ile meşhur kapalı hamam matbaa olacak şekle konuldu, Üsküdar Matbaasının bütün aletleri ve edevâtı oraya nakledilerek o hamam Dârüt Tıbaatül Âmire oldu; Takvimi Vekaayi Gazetesi vak’anüvis Es’ad Efendinin nezâretinde hicrî 1248 (M. 1832) de neşredilmeye başlandığında, bu resmî gazete için de yine o camiin yanında köşe başında kapucubaşılardan Musa Ağanın Konağı 500 keseye satın alınarak Yakvimhâne ittihaz edildi.
“İşte o tarihlerden bu 1280 yılına kadar (30-35 yıl içinde) bu iki dâirede (asıl devlet matbaası, Dârüt Tıbaa ile devletin resmî gazetesi Takvimi Vekaayiin matbaasında nice binlerce kitabe, risâle ve sâir evrak basıldı. Fakat matbaacılık günbegün ilerlediğinden her bir levâzımı ile büyük bir matbaanın vücûdu şart idi. Bâbihümâyun içinde yanmış eski mâliye dâiresi’nin arkasında hayli masrafla bir binâ yapılmış, içinde bir buhar makinası ve presler ve sâir âletler ile tamamlanmamış bir kâğıd para basma fabrikası duruyordu. Bu 1280 yılında Bayazıddaki eski matbaa ile Takvimhâne de buraya nakledildi ve sâir noksanları da tamamlanarak İstanbulda o ana kadar misli görülmemiş bir büyük matbaa açılmış oldu.
“Bu matbaanın tesisine o zaman maarif nâzırı bulunan Edhem Paşa çok himmet etmişdir. Matbaanın açılış gününde Sadırâzam Keçecizâde Fuad Paşa ile ahkâmı adliye reisi Yusuf Kâmil Paşa ve sâir bâzı devlet erkânı hazır bulundular. O gün dâvetlilere tezgâhların birinde basılmış ve tarafımdan yazılmış şu kıt’a dağıtılmışdı:
Hüda tahtında dâim eylesin Abdülâziz Hânı
Bu Dârüttab’ı ol hâkaanı zişan eyledi tes’sis
O şâhın himmeti neşri ulûma olmada masruf
Ulûmu san’ata kaldı ehâli sınıfını te’nis
“Eski matbaa binâsı (Kapdanpaşa Hamamı) maarif nezâretine verildi, mekteb oldu; Takvimhâne de (Musa Ağa Konaği) Mısırlı Mustafa Fâzıl Paşaya satıldı” (Ahmed Lütfi Efendi).
Theme
Location
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM080457
Theme
Location
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 8, page 4269
Theme
Location
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.