Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
DARDAĞAN
“Perişan, dağınık; daha mübalâga için darma dağın denilir” (Şemseddin Sâmi, Kaamusu Türkî). Perişan şekilde sarılan sarıklara “Dardağan Sarık) denilirdi, kalender meşreb kimseler, âşıklık nümâyişinde olanlar sarardı.
Sarmış keçe külâha ak dülbendi dardağan
Seyyadının kolunda şehbazım çakır doğan
Pırpırılar şâhıdır Galatanın mâhıdır
Topuklu ayakları âşık bûsegâhıdır
Germâbei safâda bir gör şûhi tannâzı
Dildâdesin çilleden nasıl çıkarır nâzı
(Galatalı Hüseyin Ağa)
Dardağan Darısı — İstanbulda büyücüler tarafından hazırlanan darıya verilmiş isimdir; saçıldığı yere uğursuzluk, perişanlık getirir inanı ile yüz yıllar boyunca kullanılmıştır.
Her hangi bir suretle bir âile ocağını veya bir yere dağıtma, bir çok kişiyi perişan etme anlamında mecâzen de Dardağan Darısı saçdı, saçıldı denilir; aşağıdaki manzume Ali Şâmil Paşa tarafından Üsküdardaki Balaban İskelesi kahvehâneleri kapatıldığında devrin ünlü halk şâiri Âşık Râzi tarafından yazılmıştır :
Lebi deryâ üzere aşk u muhabbet yeri
Nerede Balabanın o eski kahveleri
Şâir kâtib sofrası evbaş avam peykesi
Her köşesi müzeyyen hasır kilim minderi
Duvarlarda ayanlar türlü zerkârî nakış
Cümlesinin tamamıdır âlâyişi zîveri
Kıl kalemle resmetmiş üstâdıâzam Bihzâd
Kız oğlan sûretinde nice perî peykeri
Gül sünbül lâle reyhan havuzların ...
⇓ Devamını okuyunuz...
“Perişan, dağınık; daha mübalâga için darma dağın denilir” (Şemseddin Sâmi, Kaamusu Türkî). Perişan şekilde sarılan sarıklara “Dardağan Sarık) denilirdi, kalender meşreb kimseler, âşıklık nümâyişinde olanlar sarardı.
Sarmış keçe külâha ak dülbendi dardağan
Seyyadının kolunda şehbazım çakır doğan
Pırpırılar şâhıdır Galatanın mâhıdır
Topuklu ayakları âşık bûsegâhıdır
Germâbei safâda bir gör şûhi tannâzı
Dildâdesin çilleden nasıl çıkarır nâzı
(Galatalı Hüseyin Ağa)
Dardağan Darısı — İstanbulda büyücüler tarafından hazırlanan darıya verilmiş isimdir; saçıldığı yere uğursuzluk, perişanlık getirir inanı ile yüz yıllar boyunca kullanılmıştır.
Her hangi bir suretle bir âile ocağını veya bir yere dağıtma, bir çok kişiyi perişan etme anlamında mecâzen de Dardağan Darısı saçdı, saçıldı denilir; aşağıdaki manzume Ali Şâmil Paşa tarafından Üsküdardaki Balaban İskelesi kahvehâneleri kapatıldığında devrin ünlü halk şâiri Âşık Râzi tarafından yazılmıştır :
Lebi deryâ üzere aşk u muhabbet yeri
Nerede Balabanın o eski kahveleri
Şâir kâtib sofrası evbaş avam peykesi
Her köşesi müzeyyen hasır kilim minderi
Duvarlarda ayanlar türlü zerkârî nakış
Cümlesinin tamamıdır âlâyişi zîveri
Kıl kalemle resmetmiş üstâdıâzam Bihzâd
Kız oğlan sûretinde nice perî peykeri
Gül sünbül lâle reyhan havuzların etrâfı
Gülpembe somâkidir fiskiyenin mermeri
Şimşir nalınlar ile reftârı levendâne
Pâbürehne uşaklar güzellerin serverî
Bir elinde zer şâne bir elinde mikrâsı
Her birinin âfeti devran tâze berberi
Usturasından keskin gamzei cellâdına
Kurbanım şâhım diye vermiş âşıklar seri
Dardağan darısını saçdı o kahvelere
Ali Şâmil Paşanın kesilesi elleri
Rıdvan Paşaya nisbet sed eyledi hepsini
Lâşek bu işde onun şeytan oldu rehberi
Harac mezad satıldı cümlesinin eşyâsı
Kül elenip başkuşa yuva oldu her biri
Gerçi üç beş ay sonra o da buldu cezâsın
Lâkin o cânım eski kahveler gelmez geri
Yine Âşık Râzi vak’a üzerine şu malûmâtı veriyor: “Balaban İskelesi Kahvehânelerini sed eyledikten sonradır ki Ali Şâmil Paşanın Üsküdarlı gözündeki îtibârı gaayetle zedelenmişdir, zîrâ Balabandaki kahve uşaklarından Altıyaprakoğlu Mustafa ile Çildiripekoğlu Ahmed nâmında iki delikanlıdan Mustafa Şehremini Rıdvan Paşanın aşçıbaşısının birâderzâdesi, Ahmed de arabacıbaşısının kaynının oğlu olub Şâmillilerden Balaban Kahvehânelerine gelenlere pek iltifat edilmez olmuşdu, bunu cümle âlem bilirdi. İki nefer mürâhik oğlanı tenbih ile yola getirmek mümkin iken böyle âdi meseleden nefsâniyet dâvasına düşüb hükmü Karakuuşî ile bir gün içinde Üsküdarımızın bunca asırlık ziyneti olagelmiş o mükellef ve dilküşâ kahvehâneleri baykuş yuvasına çevirmek ne revâdır efendim..” diyor. (B.: Şâmil Paşa, Ali; Rıdvan Paşa; Balaban İskelesi Kahvehâneleri).
Tema
Folklor
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Kod
IAM080410
Tema
Folklor
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Tanım
Cilt 8, sayfalar 4240-4241
Bakınız Notu
B.: Şâmil Paşa, Ali; Rıdvan Paşa; Balaban İskelesi Kahvehâneleri
Tema
Folklor
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.