Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
DALGA DAYI (Çıplak)
İkinci Mahmud devrinde ve yeniçerilerin kaldırılmasından iki yıl kadar evel 1824 ile 1825 arasında Üsküdarda Sücabağı Mescidi avlusun da “Yanık Çınar” denilen bir çınar ağacının kovuğu içinde barınmış ana doğması uryan esrarkeş bir meczub olub (B.: Çınar; Sücabağı Mescidi) bir gece kapıldığı buhran içinde mezkûr mescidin meşrûtâ odasında oturan genç bir müezzini katletmiş ve ertesi gün kaçıp sığındığı bir mahzende yakalanarak o uryan hâliyle Yanık Çınarın bir dalında asılmış, îdam hükmünün infazından sonra da o ulu çınar ağacı kesilmişdir. Asıl adı bilinmeyen Dalga Dayının hal tercemesi yazma bir risâlede şöyle nakledilmişdir:
“Girid Cezîresinde bir fakrin oğlu olub yedi sekiz yaşına vâsıl olduğunda pederi anı mîrî sefâin kaptanlarından Hasan Dayıya ahretoğlu olmak üzere virüb bir eyyam kalyonu hümâyunda reis konadı tahtında perverde ve neşvünemâ bularak Hasan Dayı Dersaadete gelüb Tersâne Kethüdâsı oldukda merkum dahi mühürdarı olmuşdur ki ol tarihde nevhat tâze civan ve gaayetle nümâyisli olub Tersâne dahi mecmai ehli havâ ve bâhusus kalyoncu tâifesi envâi fisku fesadde tamam bî bâkü bî pervâ olub Giridi tâzei hat âver anlara berâber ve pederi Hasan Ağa ol hinde vefât etmekle çılbırın atmış Cezayir kesimine soyunub (B.: Cezayir Kesimi) yalın ayak baldır bacak çıplak leylü nehâ...
⇓ Read more...
İkinci Mahmud devrinde ve yeniçerilerin kaldırılmasından iki yıl kadar evel 1824 ile 1825 arasında Üsküdarda Sücabağı Mescidi avlusun da “Yanık Çınar” denilen bir çınar ağacının kovuğu içinde barınmış ana doğması uryan esrarkeş bir meczub olub (B.: Çınar; Sücabağı Mescidi) bir gece kapıldığı buhran içinde mezkûr mescidin meşrûtâ odasında oturan genç bir müezzini katletmiş ve ertesi gün kaçıp sığındığı bir mahzende yakalanarak o uryan hâliyle Yanık Çınarın bir dalında asılmış, îdam hükmünün infazından sonra da o ulu çınar ağacı kesilmişdir. Asıl adı bilinmeyen Dalga Dayının hal tercemesi yazma bir risâlede şöyle nakledilmişdir:
“Girid Cezîresinde bir fakrin oğlu olub yedi sekiz yaşına vâsıl olduğunda pederi anı mîrî sefâin kaptanlarından Hasan Dayıya ahretoğlu olmak üzere virüb bir eyyam kalyonu hümâyunda reis konadı tahtında perverde ve neşvünemâ bularak Hasan Dayı Dersaadete gelüb Tersâne Kethüdâsı oldukda merkum dahi mühürdarı olmuşdur ki ol tarihde nevhat tâze civan ve gaayetle nümâyisli olub Tersâne dahi mecmai ehli havâ ve bâhusus kalyoncu tâifesi envâi fisku fesadde tamam bî bâkü bî pervâ olub Giridi tâzei hat âver anlara berâber ve pederi Hasan Ağa ol hinde vefât etmekle çılbırın atmış Cezayir kesimine soyunub (B.: Cezayir Kesimi) yalın ayak baldır bacak çıplak leylü nehâr müdâvemeti bâde ile mestâne ve belki kabak keyfi ile diyâne ol zamanlar tünek tâbir ettikleri dilberanın meşâhirinden olub terâveti şebâbın yağmaya virüb Galata Yağ İskelesinde Korsan Vak’asında (?) ol güruhdan dahi onbeş yirmi nefer delikanlılara siyâset oldukda bunu dahi derdest ve amma Tersâne Başçavuşu Hasan Dayı çırağı olduğundan buna şefaat idüb zındana ilkaa ve kuşça canın halâs ile bir eyyam mürûrunda ıslahı hal eylemişdir deyu azad ve sebilin tahliye idüb ammâ saç sakala berâber tamam kalenderi olub keyfî esrâr ile şuuruna dahi küllî halel gelmek ile uryan puryan olub deryânı geçek Üsküdarda Şücabağı Mescidinde Yanık Çınar derûnunda oturup ehâlii belde bu makunbeye sâhibi cezbedir deyû kadimden meylü muhabbet ve sahabet ide gelmiş olmakla bu dahi Çıplak Dalga Dayı nâmı ile şöhret bulub bir eyyam dahi mürür ettikdde şiddeti şitâ zemherir gicesi nısfülleylde mescidi mezkûrda odasında mukim müezzine varub ol yiğit dahi uykusundan bîdar ve çıplağa merhamet ile kalkub içeri oldukda Dalga Dayının keyf ile dalgası gayri olmağla müezzin sâhibi pençe yiğit olub sille ve takat def’ü tardını murad ettikde Dalga Dayı ol tâze yiğiti bıçak ile cerh ve katil ve andan firâr ve ertesi vak’a malûm oldukda bittaharrî kaatili merkum Balabanda metrûk mahzen derûnunda derdest ve Üsküdar Ağasına irsâl ile bî bâkü bî ar özrü cürmünden esnâ olub götürüp ol üryân hâl ile Yanık Çınarda salbü siyâset olundu, sinnî erbaine varmamış idi; bâdehu çınarı dahi kat ettiler fî gurrei receb 1240 (19 şubat 1825)”.
Muzaffer ESEN
Bibl.: Tenbîhül - ukuul.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Creator
Muzaffer Esen
Identifier
IAM080347
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 8, pages 4207-4208
See Also Note
B.: Çınar; Sücabağı Mescidi; B.: Cezayir Kesimi
Bibliography Note
Bibl.: Tenbîhül - ukuul.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.