Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ÇUHACİYAN (Vahan)
1875 ile 1880 arasında İstanbulda güzelliği ile şöhret bulmuş, tulumbacılık âleminde de Kadırga Meydanı Sandığının koşarlı uşaklarından biri olmuş bezzaz çırağı bir ermeni gencidir; aslı Vanlı olan bu delikanlının hal tercemesi kalender halk şairi Tophâne ketebesinden Üsküdarlı Âşık Râzi tarafından manzum olarak kaleme alınmış, fakat herne sebepden ise beşinci faslı başında yarım bırakılmışdır.
Râzinin manzûmesinden öğrenildiğine göre, Çuhaciyan’ın ustasının kızı Takuhi Hanım bu dilber oğlana gönül vermiş ve bu alâka yüzünden de Vahan Büyükçarşıda tezgâhdarlık yaptığı bezzar dükkânından koğulmuşdur. Hal tercemesi yarım kalmış olmakla beraber, fasıl başlığından sezildiğine göre, bir müddet sonra eski ustasını nevinden yangın çıkmış ve tulumbacı Vahan Çuhaciyan yangın âteşine dalıp mâsukasının anasını kurtarmış ve bu büyük hizmetinin mükâfatı olarak da, tulumbacılık icabı bıckınlığı hoş görülüp eski ustası tarafından damad oğulluğa kabul edilmiş, Takuhi Hanım da güzel Vahanına kavuşarak murâdına ermiş olacakdır.
Âşık Râzinin kaleme aldığı her faslı onar beyitlik manzum hal tercemesi şudur:
I
(Bezzaz Güzeli Vahan Çuhaciyan şânındadır)
Bir dilberi size ideyim beyan
Güzeller serveri Şah Çuhaciyan
Sanatı olmuşdur bezzaz ol şûhun
Sen diyesin âhu ben şîri jiyan
Kara kaş kara göz keşm...
⇓ Read more...
1875 ile 1880 arasında İstanbulda güzelliği ile şöhret bulmuş, tulumbacılık âleminde de Kadırga Meydanı Sandığının koşarlı uşaklarından biri olmuş bezzaz çırağı bir ermeni gencidir; aslı Vanlı olan bu delikanlının hal tercemesi kalender halk şairi Tophâne ketebesinden Üsküdarlı Âşık Râzi tarafından manzum olarak kaleme alınmış, fakat herne sebepden ise beşinci faslı başında yarım bırakılmışdır.
Râzinin manzûmesinden öğrenildiğine göre, Çuhaciyan’ın ustasının kızı Takuhi Hanım bu dilber oğlana gönül vermiş ve bu alâka yüzünden de Vahan Büyükçarşıda tezgâhdarlık yaptığı bezzar dükkânından koğulmuşdur. Hal tercemesi yarım kalmış olmakla beraber, fasıl başlığından sezildiğine göre, bir müddet sonra eski ustasını nevinden yangın çıkmış ve tulumbacı Vahan Çuhaciyan yangın âteşine dalıp mâsukasının anasını kurtarmış ve bu büyük hizmetinin mükâfatı olarak da, tulumbacılık icabı bıckınlığı hoş görülüp eski ustası tarafından damad oğulluğa kabul edilmiş, Takuhi Hanım da güzel Vahanına kavuşarak murâdına ermiş olacakdır.
Âşık Râzinin kaleme aldığı her faslı onar beyitlik manzum hal tercemesi şudur:
I
(Bezzaz Güzeli Vahan Çuhaciyan şânındadır)
Bir dilberi size ideyim beyan
Güzeller serveri Şah Çuhaciyan
Sanatı olmuşdur bezzaz ol şûhun
Sen diyesin âhu ben şîri jiyan
Kara kaş kara göz keşmirî tenli
Pâyin bus etmeye koşuyor duyan
Dal fesi âşifte kâkül üstüne
Yokdur ânın gibi şûhâne koyan
Sıvamış kolların sine küşâde
Ey Râzi gözün aç kün doğmuş uyan
Nâzik ince belde ak sâde kuşak
Reşk ider civana cümle mûmiyan
Gümüş topukludur şehbazlık şânı
Bıçkın cîlvesine yok haddü pâyan
Şalvarın ağını gördün mü aceb
Anın gibi nümayişle sallayan
Hançer ebrûleri seyfi nigâhı
Çekmiş de cilâsin eylemiş tuğyan
Efendim bir fırsat düşdü geçende
Germâbede gördüm ol şâhı uryan
II
(Bezzaz Güzeli Vahan civanın tulumbacılık ahvâlidir.)
İsmi şerîfidir bezzazın Vahan
Hâki pâki ânın Vilâyeti Van
Mürâhik fetâdır ol kaddi şemşâd
Harcanur vaslına hamam ile han
Çarşûyi Kebîri tutmuş şöhreti
Elhak odur şimdi âfeta devran
Aşkbazlık dilbazlık fenninde üstâd
Olmuşdur lâkabı “Fitnei Cihan”
Meşrebi külhâni kavak yellidir
Esnafın bıçkını şıkırdım civan
Tulumbacılığa gaayet hevesli
Uçarlı koşarlı çakır balaban
Mintan ile dizlik ak keçe külâh
Âteşi Nemruda dalışı yaman
Su işler yangına o bir tarafdan
Gönül evlerini eyleyor talan
Sandık nızamıdır yangın dönüşü
Hamama varılır cümleten yâran
Efendim Çardaklı Hamamda bir şeb
Bu cilve bu madde gösterdi uryan.
III
(Bezzaz civanı Tulumbacı Vahanın tulumbacılarla Küçükayasofya Çardaklı Hamamına gel diğidir).
Tulumbacı bıçkın bezzaz güzeli
Anı germâbede uryan görmeli
O şehin tasvîri nakşi hüsnünde
Dîbâce âşifte kâkülün teli
Sanki Keşmir Şâhın şehzâdesidir
Çapkın fildişinden ceylân misâli
Cennet gülşeninin tâze fidânı
Gülgûn futasına sardırdı beli
Nâfi gül gonceisi pistânı hunnâb
Cevâhirlerdir kim bedestan mâli
Ya efendim gümüş gülle topuklar
Övmesem boynumda kalır vebâli
Şimşir nâlin ile tıkır da tıkır
Germâbede gel gör ol meh cemâli
Birbirlerin yıkar tâze uşaklar
Dellâkliğe yatkın hünerver eli
Peykede yatulur bâdel istihmam
Bu da Feleğin bir mekr ile âli
Gayri tâ be sabah mum gibi yanmak
Ger sorar iseniz Râzinin hâli
IV
(Ustası bezzaz ermeninin kızı Takuhi Hanı mın Vahan civana aşku alâkasıdır).
Doksanüç sâlinde Pelenk Şah Vahan
Âfeti devran ol Fitnei Cihan
Onsekiz ondokuş yaşlarındadır
Zirvei revnakın bulmuş ünfüvan
Civelek ayağı koşarlı uşak
Sandığın baştâcı ol servi revan
Zindegii şebab nahveti hüsün
Keçe külâhına dövdürür tavan
Ustasının kızı Takuhi Hanım
Anda dahi tamam olmuş hüsnü an
Tünek olmuş kızın gönül kuşuna
Vahan çapkınında tâkı ebrüvan
Mâder ile peder lâ demiş hâşâ
Damad oğul olmaz bize ol civan
Bakıra çıkarmış altın adını
Tulumbacı yalın ayak daltaban
Ol pederi gazub demiş hânemin
Sakfi nâmusunu idemen viran
Yol vermiş ol çapkın dilber çırağa
Yaksun Takuhiyi âteşi hicran
V
(Takuhi Hanımın pederi hânesinden ateş zuhur edip Tulumbacı Vahan civanın semender misâli o ateşe dalıp çıkdığıdır ve hanımın anasını o âteşi nemrud içinde yanmakdan halâs ettiğidir.)
.................
Manzûme de burada yarım kalmışdrı.
Vâsıf HİÇ
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Creator
Vâsıf Hiç
Identifier
IAM080237
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 8, pages 4157-4158
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.