Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ÇÖREKCİ
Silivrikapu dışındaki Seyid Nizam Dergâhının batı cihetinde ve ilerisinde bir mevkidir. Vakti ile çayırı, çeşmesi, halı vesâire yıkamağa mahsus havuzu ile meşhurdu. Çayırdan şimdi yeni açılan Topkapu - Yeşilköy Hava Meydanı Yolu geçmektedir. Bu yeni bulvardan biraz içerde ve İstanbul tarafında kalan; sandık biçiminde, önü yalaklı kadim çeşmesi daimî akar. Şimdi suyu fevkalâde kuvvetli olup yalaktan dışarıya fışkırmaktadır; 1930-1935 arasındaki hâlini bilirim; suyu gayet azdı. Herhalde âhiren bir arteziyene raptetdiler. Zira burası arteziyen mıntıkasıdır. Çeşmenin önünden evvelce Topkapudan Velifendiye giden kadim yol geçerdi. Hâlen battaldır. Sular İdaresi Terkos’u takviye için arteziyen kuyularını bu civarda açmıştır; Fakat bu kuyular ( Çırpıcı Arteziyenleri” adını taşır (B.: Çırpıcı, Çırpıcı Çayırı Arteziyen Kuyuları).
Çeşme, bir çoban çeşmesidir, kitâbesi yokdur. Bu çeşmeye ve semte neden Çörekci denmiştir belli değildir.
Çeşmenin üst tarafında yâni Surlar cihetinde, bayırın yamacında çırpıcıların halı, kilim vesaire yıkadıkları bir havuz vardır. Bu havuzun mükemmel bir nümûnesi Çırpıcı Çayırında idi. Çörekci’de hâlen mevcud olan havuz metrûk, harab, içi çimento ile sıvanmışdır. Büyük şehirde benzeri kalmamışdır, restore edilerek muhafazası şayânı temennidir. Ölçüleri Çırpıcı’...
⇓ Read more...
Silivrikapu dışındaki Seyid Nizam Dergâhının batı cihetinde ve ilerisinde bir mevkidir. Vakti ile çayırı, çeşmesi, halı vesâire yıkamağa mahsus havuzu ile meşhurdu. Çayırdan şimdi yeni açılan Topkapu - Yeşilköy Hava Meydanı Yolu geçmektedir. Bu yeni bulvardan biraz içerde ve İstanbul tarafında kalan; sandık biçiminde, önü yalaklı kadim çeşmesi daimî akar. Şimdi suyu fevkalâde kuvvetli olup yalaktan dışarıya fışkırmaktadır; 1930-1935 arasındaki hâlini bilirim; suyu gayet azdı. Herhalde âhiren bir arteziyene raptetdiler. Zira burası arteziyen mıntıkasıdır. Çeşmenin önünden evvelce Topkapudan Velifendiye giden kadim yol geçerdi. Hâlen battaldır. Sular İdaresi Terkos’u takviye için arteziyen kuyularını bu civarda açmıştır; Fakat bu kuyular ( Çırpıcı Arteziyenleri” adını taşır (B.: Çırpıcı, Çırpıcı Çayırı Arteziyen Kuyuları).
Çeşme, bir çoban çeşmesidir, kitâbesi yokdur. Bu çeşmeye ve semte neden Çörekci denmiştir belli değildir.
Çeşmenin üst tarafında yâni Surlar cihetinde, bayırın yamacında çırpıcıların halı, kilim vesaire yıkadıkları bir havuz vardır. Bu havuzun mükemmel bir nümûnesi Çırpıcı Çayırında idi. Çörekci’de hâlen mevcud olan havuz metrûk, harab, içi çimento ile sıvanmışdır. Büyük şehirde benzeri kalmamışdır, restore edilerek muhafazası şayânı temennidir. Ölçüleri Çırpıcı’daki havuza müşabihtir. Yalnız derinliği biraz fazladır. Cesâmeti en büyük bir halıyı istiab edecek büyüklüktedir. Suyu tatlı olduğu için şimdi civardaki gecekondulara çeşme vazifesi görmektedir. Veliefendideki Kassarhâne denilen bu cins havuz da dahil hepsi, idâre merkezi o zaman Yeşilköy’de olan Aya Mama Çiftlikâtı Hümâyunu tarafından ihâle suretiyle kiraya verilirdi. Bu havuzlarda sâdece halı, kilim ve basma yıkanmaz, bazan İstanbul konaklarının kirlenmiş halıları da temizlenirdi. Bu hususta merhum pederim Mustafa Vedad Akbatu anlatırdı:
“Sultan Hamid devrinde İstanbul sokaklarında arada sırada (ekseriya tek beygir ile) dolaşan ve şehrin konaklarından, evlerinden kirlenmiş ve tozlanmış halıları yıkamak ve temizlemek üzere toplayan adetleri gayet mahdut bir esnaf zümresi vardı. Meşrûtiyetten sonra yokoldu : — Çırpıcı!... Halı yıkarız!... diye bağıran şâyanı itimad adamlar, konaklardan gaayet kıymetli ve nadide halıları bir makbuz vermeden alırlar, yıkamak üzere atlarına yükleyerek bu havuzlara götürürlerdi. Hiç kimsenin dolandırıldığı, halısının kaybolduğu veya karıştığı duyulmamışdır.”
Fakat son zamanlarda Çırpıcı denilen halı yıkama mesleği de soysuzlaşmış, bu havuzlarda bazı sahtekârların yeni halıları kimyevî mevad ile fersûdeleştirerek halıdan anlamayanlara antika diye yutturdukları görülmüşdür.
Silivrikapu’dan gelerek Seyid Nizam ve Çörekciden geçip, esâsı İkinci Sultan Bayazıd vakfından bir bostan olan İncirli Çiftliğine giden kadîm yolun Seyid Nizam Midhad Paşa nâm-ı diğer ile Rifat Paşa çiftliği arasındaki bakıyesinde, sağda ve solda birkaç klâsik ve eski metrûk çeşme hâlâ mevcuttur.
Şinasi AKBATU
Theme
Location
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Creator
Şinasi Akbatu
Identifier
IAM080190
Theme
Location
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 8, pages 4131-4132
See Also Note
B.: Çırpıcı, Çırpıcı Çayırı Arteziyen Kuyuları
Theme
Location
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.