Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
ÇİVİ
Dilimizde öbür isimleri ile “mıh”, “enser”; pek çok çeşidi ile günlük hayatta kullanıldığı yerler bu ansiklopedinin konusu dışında kalır.
Çivi İstanbul gibi bir şehirde dahi hikmeti icâdı dışında kalmış yerlerde kullanılır:
Bekâr odalarında, hanlarda duvarlara çakılan irice çivilere esvab, şapka, öteberi asılır.
Umumî ayak yollarında kapuların mandalları, sürgüleri kırılır, çalınır, kapuyu içerden kapamak için irice bir çivi kullanılır.
Hâneberduşlar arasında âdembabalar (B.: Âdem baba) bıçak alacak paraları olmadığı için nefis müdafaası veya tecâvüz silâhı olarak iri bir çivi taşırlar.
Eski büyük ahşab İstanbulun cehennemî birer âfet olmuş yangınlarında, ateşin bir semtden mahalleler aşarak başka semtlere sirâyetine şiddetli rüzgârların uçurduğu kıpkızıl ateş kesilmiş çiviler sebep olurdu.
İstanbul halkı ağzında çivi üzerine mecâzî deyimler var:
Çivi kakmak — Bir adamın bir memuriyette uzun zaman kalması; kendisinden hoşnud olmayanlar tarafından derd yanma yolunda ve tezyif edâsı ile kullanılır; yahud makaamına lâyık olmayanlar hakkında kullanılır.
Çivilenmek — Ziyâret kasdı ile gidilen yerde, yahud bir iş için gönderilen yerde lüzumundan fazla kalmak, oturmak, oyalanmak; misaller:
“Bu komşuluk değil, zülumdur efendim... her geliyor, çivilenip kalıyor, deli olacağım...” ; Bi...
⇓ Devamını okuyunuz...
Dilimizde öbür isimleri ile “mıh”, “enser”; pek çok çeşidi ile günlük hayatta kullanıldığı yerler bu ansiklopedinin konusu dışında kalır.
Çivi İstanbul gibi bir şehirde dahi hikmeti icâdı dışında kalmış yerlerde kullanılır:
Bekâr odalarında, hanlarda duvarlara çakılan irice çivilere esvab, şapka, öteberi asılır.
Umumî ayak yollarında kapuların mandalları, sürgüleri kırılır, çalınır, kapuyu içerden kapamak için irice bir çivi kullanılır.
Hâneberduşlar arasında âdembabalar (B.: Âdem baba) bıçak alacak paraları olmadığı için nefis müdafaası veya tecâvüz silâhı olarak iri bir çivi taşırlar.
Eski büyük ahşab İstanbulun cehennemî birer âfet olmuş yangınlarında, ateşin bir semtden mahalleler aşarak başka semtlere sirâyetine şiddetli rüzgârların uçurduğu kıpkızıl ateş kesilmiş çiviler sebep olurdu.
İstanbul halkı ağzında çivi üzerine mecâzî deyimler var:
Çivi kakmak — Bir adamın bir memuriyette uzun zaman kalması; kendisinden hoşnud olmayanlar tarafından derd yanma yolunda ve tezyif edâsı ile kullanılır; yahud makaamına lâyık olmayanlar hakkında kullanılır.
Çivilenmek — Ziyâret kasdı ile gidilen yerde, yahud bir iş için gönderilen yerde lüzumundan fazla kalmak, oturmak, oyalanmak; misaller:
“Bu komşuluk değil, zülumdur efendim... her geliyor, çivilenip kalıyor, deli olacağım...” ; Bir patron tezgâhdarından bahseder: “Dışarı göndermeye gelmez, çivilenir kalır...”.
Çivi gibi — Sıhhatli, zinde, kuvvetli, çevik, anlamında; misal:
— Nasılsın baba?
— Çok şükür çivi gibiyim...
* “Delikanlı dediğin çivi gibi olmalı, yürürken topuğu kütürdemeli...”.
İki de darbı mesel vardır:
Çivi çiviyi söker — Bir şeyin zararını yine onunla giderme anlamında kullanılır; misal:
Gece evine körkütük sarhoş gelmiş biri anlatır: “... Sabahleyin gözlerimi açamıyorum, midem berbad, başım topaç gibi döner, çivi çiviyi söker dedim, karıyı çağırdım, bana bir tek rakı ver dedim...”
Çivisiz tahtayı rüzgâr alır — Bütün zararların, ziyanların tedbirsizlik, basiretsizlik, bakımsızlık, ihmal yüzünden geldiği anlamında kullanılır.
Tema
Diğer
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Kod
IAM080009
Tema
Diğer
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Tanım
Cilt 8, sayfa 4039
Bakınız Notu
B.: Âdem baba
Tema
Diğer
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.