Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
FAHRİ CAN (Dr.)
Tıb doktoru, Millî Mücâdeleye ilk günlerinden katılanlardan; 1896 da Yemende San’a şehrinde doğdu; orada siyasî sürgün olarak bulunan kaymakam Mehmed Necib ile Şekibe Hanımın oğludur. Babası Necib Bey aslen Harputlu ve Hekimbaşılar diye mâruf bir âileden olup İstanbulda Üsküdarda İhsaniyede doğmuş, annesi de İstanbullu, Üsküdarlıdır.
San’a ilk okulunda, Akkâ Rüşdiyesinde, Üsküdar İdadisinde okudu, Tıbbiyeden diploma alır almaz askere gitti, 1918 mütârekesinde 22 yaşında tabib teğmen iken terhisinde Gebze hükûmet tabibliğine tayin edildi. Anadoluda millî bir mukavemet hareketi mütârekeden onbeş gün sonra ve İzmirin Yunanlılar tarafından işgalinden de altı ay evvel başlamışdı, bu hareketin ilk hamleleri de, İstanbulun Anadolu yakasında sınırı olan Gebze ve havâlisindeki azgın rum çetelerinin imhâsı olmuşdu. Genç doktor bu ilk harekete katıldı ve İstanbul - Anadolu yolunun açılarak emniyetle tutulmasında çalışdı. İkinci Düzce isyanını da basdıranlardan biri oldu, fakat her tarafda aranmaya başlayınca Ankaraya kaçdı. Bir mücadeleci olarak o sırada düşman ateşi çenberi içinde bulunan Gazianteb’e hükûmet tabibliği ile gönderildi, o ateş çenberinde gedik bulup geçerek girdiği Gaziantebde her kurtarma ümidi bitince, esir olmamak için bir gece yine düşman hatları arasından sızmak suretiyl...
⇓ Read more...
Tıb doktoru, Millî Mücâdeleye ilk günlerinden katılanlardan; 1896 da Yemende San’a şehrinde doğdu; orada siyasî sürgün olarak bulunan kaymakam Mehmed Necib ile Şekibe Hanımın oğludur. Babası Necib Bey aslen Harputlu ve Hekimbaşılar diye mâruf bir âileden olup İstanbulda Üsküdarda İhsaniyede doğmuş, annesi de İstanbullu, Üsküdarlıdır.
San’a ilk okulunda, Akkâ Rüşdiyesinde, Üsküdar İdadisinde okudu, Tıbbiyeden diploma alır almaz askere gitti, 1918 mütârekesinde 22 yaşında tabib teğmen iken terhisinde Gebze hükûmet tabibliğine tayin edildi. Anadoluda millî bir mukavemet hareketi mütârekeden onbeş gün sonra ve İzmirin Yunanlılar tarafından işgalinden de altı ay evvel başlamışdı, bu hareketin ilk hamleleri de, İstanbulun Anadolu yakasında sınırı olan Gebze ve havâlisindeki azgın rum çetelerinin imhâsı olmuşdu. Genç doktor bu ilk harekete katıldı ve İstanbul - Anadolu yolunun açılarak emniyetle tutulmasında çalışdı. İkinci Düzce isyanını da basdıranlardan biri oldu, fakat her tarafda aranmaya başlayınca Ankaraya kaçdı. Bir mücadeleci olarak o sırada düşman ateşi çenberi içinde bulunan Gazianteb’e hükûmet tabibliği ile gönderildi, o ateş çenberinde gedik bulup geçerek girdiği Gaziantebde her kurtarma ümidi bitince, esir olmamak için bir gece yine düşman hatları arasından sızmak suretiyle ve ölüm tehlikeleri atlatarak çıkdı. Karadeniz kıyısında Cide Hastahânesi baştabibliğine tâyin edildi ve orada hem meslekî hizmetde, hem de İstanbul ile irtibat tesisinde çalışdı.
Cumhuriyetin ilânından az sonra kurulan Adlî Tıp müessesesinin başına getirildi ki bu müessese Dr. Fahri Can’ın eseridir denilse yeridir. Otuz yıl çalışdı ve adını unutmak istediği bir adliye vekilinin müdahaleleri yüzünden ayrıldı. Şahsî dostu Denizcilik Bankası Umum Müdürü Yusuf Ziya Öniş’in ısrarlı isteği ile o bankanın sağlık müfettişliği kabul etti, 27 mayıs 1960 ihtilâlinde de o günlerin havası ile müstâfî addedildi.
Siyasî partilere intisab etmedi. Onaltı yaşında bir tıbbiye talebesi iken, İttihad ve Terakki Fırkasının en nüfuzlu âzâsı ve kendisini de çok seven bir hocası olan Dr. Bahâeddin Şâkir Beyin isteği ile o fırkaya yeminli âzâ olarak girmişdi, kendisi: “Sonradan öğrendim, benden başka da o yaşlarda fırkaya giren olmamış; İttihat ve Terakki gerçi artık mevcud değildir ama yeminlere ölünceye kadar sadâkat gerekdiğine inandığımdan başka partiye girmedim...” diyor.
Toplum hizmetlerinde fedakârâne çalışmış simalardandır, yıllarca Hilâli Ahmer - Kızılay Cemiyetinde bulunmuşdur, vatan hizmetinde mübeccel hizmetleri olan bu cemiyetin Üsküdar idâre heyetinin en faal âzâsından biri olmuşdur.
“Hürriyet Büyükleri ve Şehidlerini Anma Cemiyeti”nin kurucularından olup bu satırların yazıldığı sırada (1969), bu cemiyetin ve “Türk Hekimleri Yardım ve Dostluk Cemiyeti”nin başkanlığını yapmakda idi.
Eski vâlilerden Ahmed Tevfik Beyin kızı Naime Hanımla evlenmişdir, üç evlâdı vardır, Dr. Operatör Atilâ Can, bir büyük elçi zevcesi olan Gencay Gürün ve Ankarada büyük bir şirketde çalışan yüksek mühendis Tulgar Can.
Muhtelif dergi ve gazetelerde kıymetli müşâhede ve hâtıra yazıları çıkmışdır, bunları maalesef bir kitap hâlinde toplamamışdır; Midhat Paşa hakkında küçük bir etüdü kitab olarak basılmışdır. Bilmiyoruz yazmış mıdır, Dr. Fahri Can’ın hâtıraları muhakkak ki geniş ilgi ile okunması gereken bir eser olacakdır.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM100513
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 10, page 5488
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.